Ең танымал жүйелер: АВ0 (АВО) жүйесі және Резус (Rh) жүйесі. Сонымен қатар, Келл, Даффи, Кидд сияқты басқа жүйелер де бар.
5
АВ0 жүйесі бойынша қан топтары қалай жіктеледі?
Адамның қанында A, B антигендері болуына немесе болмауына байланысты төрт қан тобы бар: O (I) – антигендер жоқ A (II) – A антигені бар B (III) – B антигені бар
5
Резус фактор дегеніміз не?
Бұл эритроциттердің (қан жасушаларының) бетінде Rh (D) антигенінің бар немесе жоқ болуын білдіреді
5
Қандай резус факторлар бар?
Rh(+) (оң резус) – антиген бар Rh(-) (теріс резус) – антиген жоқ
5
Егер адамның қан тобы O(I), Rh(-) болса, ол кімге қан бере алады?
Ол барлық қан топтарына (O, A, B, AB) Rh(-) және Rh(+) адамдарға қан бере алады, себебі оның эритроциттерінде ешқандай антиген жоқ.
5
Егер ата-ананың бірінің қан тобы A(II), екіншісінің қан тобы B(III) болса, баласының қан тобы қандай болуы мүмкін?
Баланың қан тобы O(I), A(II), B(III) немесе AB(IV) болуы мүмкін, себебі ата-анадан әртүрлі антигендер берілуі мүмкін.
10
Егер анасының резус факторы теріс (-), ал әкесінікі оң (+) болса, жүктілік кезінде қандай мәселелер туындауы мүмкін?
Егер бала Rh(+) болса, анасының иммундық жүйесі оған қарсы антиденелер шығарып, резус-конфликт туындауы мүмкін. Бұл жағдайда жүктілікке ерекше бақылау керек.
10
Неліктен O(I) Rh(-) әмбебап донор деп аталады?
Себебі O(I) Rh(-) қанының эритроциттерінде антиген жоқ, сондықтан ол кез келген адамға құйылғанда иммундық реакция тудырмайды.
10
Егер адамға сәйкес келмейтін қан құйылса, қандай реакциялар болуы мүмкін?
Гемолиз (қан жасушаларының бұзылуы), аллергиялық реакция, қан қысымының төмендеуі, бүйрек жеткіліксіздігі, анафилактикалық шок сияқты ауыр жағдайлар болуы мүмкі
10
Неліктен резус-конфликт екінші жүктілік кезінде біріншіге қарағанда қауіптірек?
Бірінші жүктілік кезінде ананың иммундық жүйесі Rh(+) балаға қарсы антиденелерді аз мөлшерде шығарады. Бірақ екінші жүктілік кезінде организм бұрынғыдан көбірек
15
Қан топтарын дұрыс анықтау медицинаның қай салаларында маңызды рөл атқарады?
Трансфузиология (қан құю), акушерлік және гинекология (жүктілік), хирургия, онкология, генетика, криминалистика, иммунология салаларында өте маңызды.
15
Ғылыми-технологиялық прогресс қан топтары мен резус факторын зерттеуде қандай жаңалықтар әкелуі мүмкін?
Жасанды қан жасау, гендік инженерия арқылы қан тобы өзгерту, қан құюдың жаңа қауіпсіз әдістерін жасау, резус-конфликттің алдын алу үшін жаңа вакциналар әзірлеу
15
Донорлық қанды алмастырудың заманауи әдістері қандай және олардың қан құюдан артықшылығы қандай?
Қанды алмастыратын ерітінділер (перфторан, гемопур, гемозин) жасалып жатыр. Олардың артықшылығы – вирустардан таза, ұзақ сақталады, кез келген қан тобымен үйлес
15
Егер адамның қан тобы AB(IV) Rh(+), ал жұбайының қан тобы O(I) Rh(-) болса, балаларының қан тобы қандай болуы мүмкін?
Баланың қан тобы A(II) немесе B(III) Rh(+) немесе Rh(-) болуы мүмкін. AB және O қан топтары бірге болғанда, бала O қан тобын ала алмайды.
10
Резус-конфликттің алдын алу үшін қандай шаралар қолданылады?
Антирезус иммуноглобулин (Rh-иммуноглобулин) инъекциясы жүктіліктің 28-ші аптасында және босанғаннан кейін енгізіледі.
10
Егер науқасқа сәйкес келмейтін қан құйылса, қандай белгілер пайда болуы мүмкін?
Дене қызуының көтерілуі, қалтырау, жүрек айнуы, тыныс алудың қиындауы, зәр түсінің өзгеруі, ауыр аллергиялық реакциялар.