Çanağa ne doğrarsan, karşına o çıkar.
İnsan, kendisi için önceden ne gibi hazırlık yapmışsa ileride onun veriminden yararlanır. İnsan bu dünyada çalıştığının karşılığını görür.
Cahile laf anlatmak, deveye hendek atlatmaktan güçtür.
Ne kadar uğraşırsanız uğraşın, deveye hendek atlatamazsınız. Cahil insanlara laf anlatmak da böyledir.
Çalışmak ibadetin yarısıdır.
Allah boş duranı sevmez ve Allah yolunda çalışmak da kişiyi kötü duygulardan arındırır. Bu yüzden çalışmak da ibadet etmek kadar değer taşır.
Emanete hıyanet olmaz.
Emanet olarak bize bırakılan şeyi iyi korumalıyız. Bu, bir insanlık borcudur.
Açık yaraya tuz ekilmez.
Acısı henüz taze, başına gelen musibetin ilk etkisini henüz tam olarak üzerinden atamamış kimsenin üzüntüsü, bir takım söz ve davranışlarla hatırlatılmamalıdır.
Elçiye zeval olmaz.
Bir kimsenin sözünü başka bir kimseye iletmekle görevli kimse, bu sözlerden sorumlu değildir. Sözler kimin ise, hatasıda, sevabına ona aittir.
Aba altında er yatar.
Kişi iyi giyinimli diye iyi biri yada kötü giyinimli diye kötü biri olmayabilir. Hiçbir zaman önyargılı olmamalı, insanları tanımadan karar vermemeliyiz.
Emek olmadan yemek olmaz.
Yaşayan tüm insanlar, - eğer ağır özürlü değillerse - kendi hayatlarını kendileri kazanmak zorundadırlar.Yaşayabilmek, harcayabilmek için çalışıp kazanmak gerek
Çalışanın yatanda hakkı vardır.
Çalışmayan kişi hayatını sürdürüyorsa besin ihtiyacını bir şekilde karşılıyor demektir, o besinler de çalışan biri tarafından temin edilmektedir.
Eğilen baş kesilmez.
Hatasız kul olmaz. İnsan, hata yapmaya yatkın bir varlıktır. Bundan kimse kurtulamaz. Kusurunu anlayıp özür dileyen ve büyüklüğümüze sığınan kişi affedilmelidir
Akacak kan damarda durmaz.
Bir zarara uğramak, bir musibetle karşılaşmak alnımıza yazılmışsa ne yapsak bunun önüne geçemeyiz. Allah'ın taktidir mutlaka yerine gelir.
Akılsız başın cezasını ayaklar çeker.
İyi düşünülmeden verilen kararların kötü sonuçları, insanların bunları düzeltmeleri için yorulmalarına sebep olur.
Akan su yosun tutmaz.
Durgun suların yosun tutması gibi, insanda da tembellik aynıdır. Kişinin kendisinde ve bulunduğu ortamlarda görülen her türlü olumsuzluk tembelliktendir.
Cana gelecek zarar mala gelsin.
Zarardan kurtulma imkanı yoksa, bunun cana değil, mala gelmesi tercih edilir. Mal kazanılabilir; fakat kaybedilen can tekrar kazanılamaz.
Can canın yoldaşıdır.
İnsan tek başına yaşayamaz. Yanlızlık Allah'a mahsustur. İnsan, konuşup düşünmek, dertleşmek ve iş yapmak için arkadaş arar.
Edebi edepsizden öğren.
Edepsizin yaptığı işlerin yapılmaması gereken işler olduğunu düşünmekle doğru yolu bulmuş, böylece edebi edepsizden öğrenmiş olursunuz.
Akıl akıldan üstündür.
İnsanın kendi aklını her konuda yeterli görmesi yanlıştır. Önemli meselelerde güvendiğimiz akıllı kimselerin düşüncesini sormalıyız.
Acele işe şeytan karışır.
Acele ile işini bitirme çabası gösteren kişiler ise bu işin acelesi yüzünden bir çok detayı gözden kaçırır, yanlış olmasına sebebiyet verir.
Ağrısız baş mezarda olur.
Üzüntü, keder ve benzeri sıkıntılı durumlar biz insanlar içindir. Yaşayan her kişinin derdi vardır. Dertsiz kimse ararsanız ancak mezarda bulursunuz.
Az sabırda çok keramet vardır.
Sabır zor bir iştir. Karşılaştığı güçlükleri sabırla yenmeye çalışan kimse, sonunda hiç ummadığı güzelliklere ulaşır.
Bıçak yarası geçer, dil yarası geçmez.
Söz ve yazı ile açılan yara kalpleri incitir, gönülleri yaralar. Gönül yarası bıçak yarası gibi tedavi edilemez, geçmez, hatırladıkça insanın içini sızlatır.
Balık baştan kokar.
İnsanlar, kendilerini yöneten ve öncü kurumundaki kimseleri kendilerine örnek alırlar. Bir toplumda baştakilerin tutumu bozuk ise, herşey bozulur.
Eşeği dama çıkaran yine kendi indirir.
Bazı insanlar kötü ve çirkin işler yapar. Kötü bir yapan kişi, yaptığı bu hatayı sorumluluk kendisine ait olduğu için durumu kendi düzeltmek zorundadır.
Armut dibine düşer.
Nasıl ki armut ağacının meyvesi dalına düşüyorsa, çocuklarda onları büyüten, yetiştiren anne ve babasına çeker.
Dünya Dünya Sultan Süleyman'a bile kalmamış.
İnsan ne kadar zengin, ne kadar güçlü olursa olsun dünyadan göçüp gidecektir. Bunun için dünyaya bel bağlamamalıdır.
Bakarsan bağ, bakmazsan dağ olur.
Bakılıp onarılan, emek verilen şeyler yararlanılacak bir duruma gelir. Bakımsız bırakılan şeyler, gün gelir yok olur, gider.
Ev alma komşu al.
Bir mülk edinirken, özellikle ev alırken önce komşularına bakılmalıdır: Ancak çevrede oturanlar iyi insanlarsa, o evde rahat oturulabiliriz.
Bakmakla usta olunsa, köpekler kasap olurdu.
Hiçbir şey yapmadan sadece bakmakla öğrenilmez. Birşey ancak yapa yapa öğrenilir.
Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar.
Çıkarlarını düşünen insanların çoğaldığı yerlerde yalan dolan, hile, ahlâksızlık artar. Böyle bir ortamda doğruyu söyleyenler sevilmez.
Allah dağına göre kar verir.
Yetki ve sorumluluk sahibi, varlıklı kimselerinde derdi çok olur. Hiçbir varlık ve makam, öyle dışarıdan görüldüğü gibi tasasız elde edilmez.
Danışan dağı aşmış, danışmayanın yolu şaşmış.
Bilmediği şeyi bilene soran, en güç işlerin altından kalkar. Sormayan, güçlükler içinde yuvarlanır gider.
Derdini söylemeyen derman bulamaz.
Bizim bir türlü çözüm bulamadığımız birçok güçlüklere başkaları çözüm bulabilirler ama sıkıntımızın ne olduğunu söylemezsek, derdimizin çözümünü bize sunamazlar
Ağır kazan geç kaynar.
Anlayışı kıt insandan herşeyi hemen kavraması beklenmemelidir. Eğitimsiz ve kalın kafalı olan insan bir konuyu geç anlar.
Abanın kadri yağmurda bilinir.
Bir şeyin değeri ona çok ihtiyaç duyulduğu zaman anlaşılır. Örneğin, hasta olunca sağlığın, meşguliyet arttığında boş vaktin kıymeti daha iyi anlaşılır.
Çatal kazık yere çakılmaz.
Bir işte istişare etmek, akıl danışmak gerekli ve güzeldir. Birçok görüş alınmalı, farklı sözler işitilmeli ama sonunda söz ve irade bir kişide toplanmalıdır.
Çok bilen çok yanılır.
İnsan ne kadar çok şey bilirse bilsin, bilmediği daha çoktur. Bilgisine aşırı güvenen kişi, bilmediği şeylere karışır ve bunlarda yanılır.
Başak büyüdükçe boynunu eğer.
Büyüyüp olgunlaştıkça daha alçak gönüllü ve daha ağır başlı oluruz. Ama büyümesine rağmen bazı cahil insanlar nasıl davranacağını bilmez, dik başlı olurlar.
Dost acı söyler.
İnsanın kusuru mutlaka görülür. Bazı kimseler, sırf canımız sıkılması diye, doğruyu söylemeye çekinirler. Ama yakın dostlar, düzeltmemiz için onu söylemeyi borç
Bilmemek ayıp değil, öğrenmemek ayıp.
İnsan ne kadar bilgili olursa olsun, bilmediği şeyler mutlaka olacaktır. Bazı şeyleri bilmemek kusur değildir. Asıl kusur, öğrenme isteği ve iradesi göstermemek
Doğrunun yardımcısı Allah'tır.
Dürüst kimse bu dünyada çok sıkıntı çekebilir; fakat hiçbir zaman onur kırıcı bir duruma düşmez. Çünkü Allah yanındadır.
Denenmişi denemek ahmaklıktır.
Başarısızlığı, beceriksizliği önceki denemelerle ortaya çıkan birine "belki bu kez başarır" diye yeni görev vermek, mantıklı ve doğru davranış değildir.
Baş dille tartılır.
Kişinin aklı, söylediği sözlerle ölçülür. İnsanın konuşurken sarf ettiği sözler, akıl seviyesini ortaya koyar. Gerçek akıllı kimseler önce düşünür sonra konuşur
Cana gelecek zarar mala gelsin.
Zarardan kurtulma imkanı yoksa, bunun cana değil, mala gelmesi tercih edilir. Mal kazanılabilir; fakat kaybedilen can tekrar kazanılamaz.
Ecel geldi cihana, baş ağrısı bahane.
İnsan nasıl olsa ölecektir. Ama her ölüm bir sebebe dayanır.Fakat bunlar bahanedir; asıl neden, kişinin yaşama süresinin sona ermiş olmasıdır.
Ağaç yaşken eğilir.
Terbiye ve eğitimin etkili olması için küçük yaşta başlamak gerekir.