Тербелмелі қозғалыс – дененің уақыт өтуіне қарай , жуықтап қайталанып отыратын қозғалысы.
15
Еркін тербеліс дегеніміз не?
Еркін тербеліс – дене сыртқы күштің әсерінсіз, тек бастапқы берілген энергия есебінен қозғалысын жалғастыратын тербеліс.
15
Еріксіз тербеліс дегеніміз не?
Еріксіз тербеліс – дене сыртқы периодты күштің әсерінен жүзеге асыратын тербеліс.
15
Резонанс дегеніміз не?
Резонанс – сыртқы периодты күштің жиілігі дененің меншікті тербеліс жиілігіне тең болған кезде тербеліс амплитудасының күрт артуы.
15
Резонанстың пайдалы жақтары қандай?
Радиотолқындарды қабылдау. Музыкалық аспаптардың жұмыс істеуі. МРТ (магниттік-резонанстық томография) медицинада қолданылады.
15
Резонанстың зиянды жақтары қандай?
Көпірлер мен ғимараттардың құлауы . Машиналардың немесе құрылғылардың дірілі. Адам денсаулығына зиян келтіретін жоғары
15
Адам ағзасындағы қандай процестер тербелмелі қозғалыспен байланысты?
Жүрек соғысы. Тыныс алу қозғалыстары. Дыбыс сіңірлерінің тербелісі.
15
Химиялық реакцияларда қандай тербелістер кездеседі?
Молекулалардың тербелмелі қозғалыстары, химиялық байланыстардың тербелістері.
15
Адам денсаулығы үшін қауіпті дыбыстық тербелістерге мысал келтіріңіз.
Жоғары жиіліктегі ультрадыбыс адамға зиянды болуы мүмкін. Күшті инфрадыбыстар бас айналдыруы және жүйкеге әсер етуі мүмкін.
15
Тербеліс амплитудасы, жиілігі және периоды дегеніміз не?
Амплитуда (A) – дененің тепе-теңдік күйінен ең үлкен ауытқуы. Жиілік (f) – бір секундта жасалатын тербеліс саны (өлшем бірлігі – Гц). Период (T) – бір толық тер
15
Математикалық маятник дегеніміз не?
Созылмайтын, массасы елеусіз жіпке ілінген, тербелмелі жүйе.
15
Дыбыс толқындары қандай тербелістерге жатады: еркін немесе еріксіз?
Дыбыс толқындары еріксіз тербелістерге жатады, өйткені олар сыртқы күштің (мысалы, динамик, дауыс байламы) әсерінен пайда болады.
15
Молекулалардың жылулық қозғалысы еркін немесе еріксіз тербеліс пе?
Еркін тербеліс, себебі молекулалар сыртқы күшсіз өздігінен қозғалады.
15
Катализаторлардың тербелмелі процестерге әсері қандай?
Катализаторлар реакция жылдамдығын арттырып, кейбір тербелмелі реакцияларды тұрақтандырады.
15
Автокөлік қозғалысы кезінде діріл (вибрация) қай түрдегі тербеліс болып табылады?
Бұл еріксіз тербеліс, себебі қозғалтқыш пен жол кедергілері сыртқы күш ретінде әсер етеді.