Rzeczpospolita w dobie wojen XVII wieku | Baamboozle - Baamboozle

Czym były śluby lwowskie?

W 1656 r. we Lwowie Jan Kazimierz złożył śluby oddając państwo pod opiekę Matki Boskiej, zobowiązał się do polepszenia sytuacji chłopów

W wyniku jakich traktatów i kiedy Rzeczpospolita utraciła zwierzchnictwo nad Prusami Książęcymi?

1657 r. traktaty welawsko-bydgoskie

Prawda czy fałsz: W 1672 r. po upadku Kamieńca Podolskiego zawarto traktat w Buczaczu, w którym Rzeczpospolita traciła zajęte przez Turków tereny i musiała corocznie płacić haracz.

Prawda

Czym były portrety trumienne?

portrety zmarłego wykonywane na blasze, wystawne, wykorzystywane podczas pogrzebów, zmarłego przedstawiano w sposób realistyczny

Podaj charakterystyczne cechy kultury sarmackiej.

Przeświadczenie o pochodzeniu od Sarmatów, kult cnót rycerskich, ostentacyjna pobożność, przepych i wystawny tryb życia, wpływy tureckie, węgierskie, perskie

Opisz strój szlachecki doby staropolskiej (XVI-XVIII w.)

Dominowały wzorce mody wschodniej (węgierskiej, tureckiej) u mężczyzn: żupany, kontusze, pasy kontuszowe, wysokie buty; u kobiet czepki, kontusiki, koronki

Czym były makaronizmy?

Wplatanie do tekstów i wypowiedzi w j. polskim zwrotów lub słów w j. obcych (najczęściej z łaciny, francuskiego)

Podaj po jednym przykładzie architektury barokowej, świeckiej i sakralnej w Polsce.

Np.: pałac Jana III w Wilanowie, kościół pw. Trójcy Przenajświętszej w Ciechanowcu

Kim był Piotr Skarga?

Jezuita, spowiednik Zygmunta III Wazy, przeciwnik reformacji opowiadał się za wzmocnieniem władzy monarszej, słyną z kazań krytykujących wady szlachty

Wyjaśnij pojęcie ksenofobia i podaj dlaczego rozpowszechniła się w Polsce w II poł. XVII w.?

Niechęć lub wrogość do cudzoziemców i obcych wzorców kulturowych. Był to wynik wojen z innowiercami i przekonania o własnej wyższości.

Dlaczego szlachta katolicka uważała Rzeczpospolitą za przedmurze chrześcijaństwa?

Szlachta miała poczucie wyjątkowości i dziejowej misji jako obrońcy wiary katolickiej co było spowodowane wojnami z innowiercami.

Wyjaśnij pojęcie ordynacja.

prawnie zabezpieczony przed podziałem wielki majątek ziemski, dziedziczony przez najstarszego męskiego członka rodu, zapewniający potęgę rodu.

Kiedy doszło do pierwszego użycia liberum veto, kto to zrobił, i w jakich okolicznościach?

W 1652 r. Władysław Siciński na polecenie Janusza Radziwiłła nie wyraził zgody na przedłużenie obrad sejmu.

Podaj definicje terminu "magnateria".

Najzamożniejsza część szlachty często sięgające kilkudziesięciu miast i kilkuset wsi, posiadała ogromne wpływy polityczne, zasiadali w senacie

Podaj trzy dowolne skutki wojen Rzeczypospolitej w XVII w.

Np.: zmniejszenie populacji o 1/3, wzrost wymiaru pańszczyzny, wrogość do innowierców

Przyporządkuj osoby do wydarzeń: 1. Karol X Gustaw, 2 Kara Mustafa, 3. Zygmunt III Waza, 4. Iwan IV Groźny; a. odsiecz wiedeńska, b. potop szwedzki, c. unia brzeska, d. wielka smuta

1-b, 2-a, 3-c, 4-d

Wyjaśnij pojęcie wojny podjazdowej i podaj który dowódca polski (wspomniany z hymnie narodowym) był jej mistrzem.

Działania zbrojne polegające na unikaniu walk z głównymi siłami wroga oraz atakowaniu jego linii zaopatrzeniowych i mniejszych oddziałów

Podaj datę i postanowienia pokoju Grzymułtowskiego.

1686 r. Polska utraciła na rzecz Rosji lewobrzeżną Ukrainę z Kijowem oraz ziemie: czernichowską, smoleńską i siewierską.

Podaj datę i postanowienia ugody zborowskiej.

1649 r. rejestr kozacki zwiększono do 40 000 ludzi, w senacie miał zasiadać prawosławny arcybiskup Kijowa, w woj. kijowskim, bracławskim i czernihowskim ...

Kim byli Kozacy rejestrowi?

kozaccy żołnierze, na żołdzie Rzeczypospolitej wpisani do imiennego rejestru. Mieli gwarancję wolności osobistej i podlegali tylko władzy wojskowej.

Czym była Sicz Zaporoska?

ufortyfikowany obóz kozacki na jednej z wysp Dniepru z tzw. porohami założony przez Dymitra Wiśniowieckiego w 1553 r. Centrum polityczne kozaczyzny.

Prawda czy fałsz: Jedną z przyczyn wojen polsko-tureckich była rywalizacja o wpływy w Mołdawii i Wołoszczyźnie.

prawda

Podaj postanowienia rozejmu w Dywilinie, między kim a kim został zawarty i kiedy wydarzenie to miało miejsce.

1619 między Rzeczpospolitą a Moskwą, Rzeczpospolita uzyskała ziemie: smoleńską, siewierską i czernichowską.

Prawda czy fałsz: Polskie wojska rezydowały na moskiewskim Kremlu w latach 1610-1612. Obecnie rocznica polskiej kapitulacji jest świętem państwowym w Rosji.

Prawda

Kim był hetman?

Dowódca wojsk zaciężnych, koronnych i litewskich od XV do XVIII w. było ich po dwóch dla PL WKL, wielki (naczelny wódz) i polny (dbał o bezpieczeństwo granic).

Prawda czy fałsz: Bitwa pod Oliwą stoczona 28 listopada 1927 r. zakończyła się zwycięstwem floty Szwedzkiej. Zwycięscy zdobyli jeden galeon a drugi został zatopiony.

Fałsz

Czym były "dymitriady" i ile ich było?

Zbrojne interwencje magnatów polskich w Moskwie 1604–06 na rzecz Dymitra Samozwańca I i M. Mniszchówny oraz 1607–09 w sprawie Dymitra Samozwańca II

Podaj przyczyny wojen polsko-szwedzkich w XVII w.

Walka o dominacje na Bałtyku, detronizacja Zygmunta III Wazy w Szwecji i dalsze używanie przez jego i jego następców tytułu królewskiego, przekazanie Estonii

Opisz czym była husaria, w co była uzbrojona i jakie miała zadania na polu bitwy.

Ciężka jazda polska używana od XVI do XVIII w. uzbrojona w kopię, pistolety , szablę i koncerz, jej zadaniem było przełamanie szyków przeciwnika

Przyporządkuj dowódcę do bitwy: 1. J. K. Chodkiewicz, 2. S. Żółkiewski, 3. J. Sobieski, 4 B. Chmielnicki; a. Żółte Wody 1648, b. Kircholm 1605, c. Kłuszyn 1610, d. Wiedeń 1683

1-b , 2- c, 3-d, 4-a.

Wyjaśnij czym był "rokosz" i podaj daty dwóch siedemnastowiecznych rokoszy, podając ich przywódców..

Prawo do wypowiedzenia posłuszeństwa królowi przekraczającemu swoje uprawnienia. 1606 -7 - Mikołaj Zebrzydowski, 1665-6 - Jerzy Lubomirski