Dastlabki siyosiy partiyalarning ildizlari qaysi jamiyat shakllariga borib taqaladi?
Ularning ildizlari qadimgi davlatlar — Rim, Italiya, Gretsiya va Angliya kabi mamlakatlardagi ijtimoiy qatlamlarga borib taqaladi
15
1. Ilk diniy va siyosiy tashkilotlar qachon paydo bo‘lgan?
Dastlabki siyosiy tashkilotlar qadimgi dunyo tarixida, xususan, qadimgi Rim va Yunoniston davrida paydo bo‘lgan.
15
“Tori”lar va “Vigi”lar qanday partiyalar edi?
“Vigilar” Angliyada monarx hokimiyatini cheklashni istagan liberallar bo‘lgan, “Torilar” esa qirol hokimiyatini himoya qiluvchi konservativ kuchlar edi.
15
Turkiy xalqlarda siyosiy uyushmalar qaysi davrlarda shakllangan?
XIX asr oxiri va XX asr boshlarida, xususan, Turkiston hududida jadidlar harakati shaklida paydo bo‘lgan.
15
Turkistonda siyosiy partiyalarga asos solgan jadidlar kimlar edi?
Mahmudxo‘ja Behbudiy, Abdurauf Fitrat, Munavvarqori Abdurashidxonov, Fayzulla Xo‘jayev kabi ziyolilar jadid partiyalarini tuzganlar
15
Nima uchun jadidlar partiyalari faoliyati to‘xtatildi
Sovet hokimiyati o‘rnatilgach, mustaqil siyosiy harakatlarga yo‘l qo‘yilmadi, natijada jadidlar partiyalari taqiqlanib, yetakchilari ta’qib qilindi.
15
Jadidlar siyosiy faoliyatining asosiy maqsadi nima edi?
Ularning maqsadi — Turkiston xalqini ozodlikka chiqarish, milliy maktablar ochish va ma’rifat orqali mustaqillikka erishish edi.
15
Ilk partiyalar jamiyatda qanday ijtimoiy qatlamlarga tayanar edi?
Ular asosan ziyolilar, savdogarlar, hunarmandlar va o‘rta tabaqadagi aholiga tayanar edi.
15
Jadidlar harakati siyosiy madaniyat rivojiga qanday ta’sir ko‘rsatdi
Jadidlar siyosiy tafakkurni uyg‘otdi, fuqarolik ongini shakllantirdi va O‘zbekistonda siyosiy partiyaviylikka zamin yaratdi
15
Siyosiy partiyalarni tipologiyaga bo‘lish zarurati nimadan kelib chiqqan?
Dunyo mamlakatlarida turli shakldagi partiyalar paydo bo‘lgani uchun ularni o‘xshash belgilar asosida guruhlash zarurati tug‘ilgan.
15
Siyosiy partiyalar tipologiyasini birinchi ishlab chiqqan olim kim edi?
Fransuz siyosatshunosi Moris Dyuverje siyosiy partiyalarni birinchi marta ilmiy tipologiyaga ajratgan.
15
Moris Dyuverje partiyalarni necha tipga ajratgan va ular qanday nomlanadi?
U partiyalarni kadrlar partiyalari va ommaviy partiyalar deb ikki turga ajratgan.
15
Kadrlar partiyasi deganda nima tushuniladi?
Bu — oz sonli, elita vakillaridan tashkil topgan, asosan saylovlarda ishtirok etuvchi, kuchli rahbarlarga tayanadigan partiyalardir.
15
Ommaviy partiyalar kadrlar partiyalaridan qaysi belgilar bilan farq qiladi?
Ommaviy partiyalar keng xalq ommasiga tayanadi, doimiy a’zolik mavjud, mafkurasi va tuzilmasi markazlashgan bo‘ladi.
15
Demokratik, avtoritar va totalitar partiyalar o‘rtasidagi farq nimada?
Demokratik partiyalar xalq irodasiga tayansa, avtoritarlar hokimiyatni cheklaydi, totalitarlar esa jamiyatni to‘liq nazorat qiladi
15
16. “Gomogen” va “geterogen” raqobatga asoslangan partiyalar o‘rtasidagi farqlar qanday?
Gomogen partiyalar yagona g‘oyaga asoslanadi, geterogen partiyalar esa turli ijtimoiy guruh manfaatlarini ifoda etadi.