Czy „pistor dulciarius czo pyernyky pyecze” to może być po staropolsku "kichlarz"? Jak myślicie? Wskazówka: lokacja na prawie niemieckim
Tak! Słowo przyszło z niemieckiego: d. Küchler, dziś Kuchenbäcker ‘cukiernik’.
Zgadnijcie gdzie mógł powstać pierwszy cech piernikarzy? W Toruniu? W Krakowie?
Nie wiadomo :) Wiadomo jednak, że w najwcześniej, bo w 1609 roku został zatwierdzony statut cechu piernikarzy krakowskich.
Czy możliwe, że w XVII w. pierniki sprzedawano w aptekach?
Oczywiście! Szczególnie te pierne - z pieprzem były lekarstwem na niestrawność.
Marcin Siennik w „Herbarzu, czyli zielniku” z 1568 roku radził: „w grudniu piernych pokarmów używaj”. Piernych? Czyli jakich? Wskazówka: przymiotniki - rzeczowniki
Z pieprzem. Np. pierne ciasto z pieprzem to piernik.
Kim byli: piernikarz, piernikarzowa, piernikarka, piernikarzówna, piernikarczyk?
piernikarz - robi pierniki, piernikarzowa - jego żona, piernikarka - sprzedawczyni, piernikarzówna - córka , piernikarczyk - czeladnik w piernikarni
Czy to możliwe, że Zygmunt Stary, który ponoć przepadał za pomarańczami trzymał je w skarbcu? Wskazówka: geografia kulinarna
Hm. Pomarańczy może nie, ale niektóre drogie egzotyczne przyprawy już tak.
Wiemy, że w czasach Zygmunta Starego za funt (400g) szafranu można było kupić 3 krowy lub 12 baranów. Dziś paczuszka 0,15 g kosztuje ok. 15 zł, a mleczna krowa 5 tys. Czy dziś szafran jest tańszy czy droższy niż w XVI w.?
Kilo szafranu kosztuje dziś 20 tys. zł. Pochodzi on tylko z jednego z gatunków krokusa, którego zbiory trwają 2 tygodnie. Uprawia się go głównie w Turcji.
Choinka - obyczaj, który narodził się w Alzacji, został spopularyzowany przez Marcina Lutra. No to liczymy! Czy Władysław Jagiełło ubierał choinkę?
Nie. Żył w XIV-XV w., a Luter w XVI.
Jeśli znacie najstarszą polską kolędę to jesteście mistrzami!
Najstarsza znana polska kolęda jest bardzo mało znana. To pieśń "Zdrów bądź, Królu anielski' z 1492 roku. https://www.youtube.com/watch?v=4LcMlVbfBSc
Choinka przyszła do Polski z Alzacji, przez pośrednictwo protestantów. Jak myślicie - w którym mieście pojawiła się najpierw? Można się pomylić o 800 km :) Wskazówka: dualizm ekonomiczny
W Gdańsku, dokąd przyszła wraz z kupcami i protestantami. Pierwszy raz wzmiankuje się choinki w tym mieście w 1698 r.
Czy Jagiełło mógł mieć szopkę betlejemską? Wskazówka: Franciszek z Asyżu
Tak, zwyczaj ten upowszechnili franciszkanie w XIII w.
Czy Jagiellonowie dużo pościli? Wskazówka: w średniowieczu i renesansie obchodzono wiele świąt.
W środy, piątki i soboty, w wigilie świąt, w czasie Wielkiego Postu i adwentu. W sumie dni postnych było w roku około 200.
A Sylwester? Czy w czasach jagiellońskich był sylwester? Wskazówka: zimą było dużo czasu
W jakimś sensie tak. Świętowano 12 dni :) Od Bożego Narodzenia do Trzech Króli.
Czemu na dworze pito dużo piwa i wina, ale z podobnego powodu niektórzy królowie (Władysław Jagiełło, Zygmunt Stary) woleli wodę? Wskazówka: pandemia
Żeby nie zachorować / nie dać się otruć
